Atomen?!

Natuurlijk hebben jullie mijn naam reeds vroeger gehoord... Maar weten jullie wel echt wat een atoom is? In Brussel hebben de meesten onder jullie waarschijnlijk reeds het Atomium gezien. Het stelt infeite een heel klein stukje van een ijzerkristal voor, maar dan wel 165 miljard maal vergroot! Elk van de negen bollen stelt een ijzeratoom voor. Een ijzeratoom is het kleinste ijzerdeeltje dat nog steeds de eigenschappen van ijzer vertoont.Met het blote oog kan je een ijzeratoom niet zien, maar met krachtige, moderne apparatuur in een laboratorium lukt het soms wel!

Atomen zijn dus de kleinste deeltjes waaruit een stof opgebouwd is. Je kan ze voorstellen als bollen, maar in feite zijn ze zelf nog opgebouwd uit andere deeltjes: atomen bestaan uit een kern die positief geladen is, waarrond elektronen cirkelen die negatief geladen zijn. Bij een ijzeratoom zullen deze deeltjes de eigenschappen van ijzer niet meer vertonen.

Verschillende atomen kunnen elkaar de hand geven, en zich zo met elkaar verbinden tot een molecule. Zo ontstaat bijvoorbeeld een molecule water wanneer twee atomen waterstof en één atoom zuurstof elkaar de hand geven. Deze atomen vormen een groepje en blijven bij elkaar, wat de chemicus noteert met streepjes of bindingen tussen de atomen. Hier hebben we het zuurstofatoom rood gekleurd, de waterstofatomen zijn wit-grijs.

Wanneer zulke groepjes atomen elkaar loslaten en andere groepjes vormen, spreekt een chemicus over een reactie. De oude moleculen gaan kapot, en er worden nieuwe gevormd. In het filmpje hiernaast zie je hoe 2 moleculen waterstofgas met 1 molecule zuurstofgas reageren tot 2 moleculen water!

Het aantal verschillende "groepjes" dat je kunt maken met atomen is bijna oneindig, en het aantal chemische reacties dat kan gebeuren dus ook!

Geheimschrift

Soms is het moeilijk om Prof A.Toom te begrijpen. Hij blijkt namelijk zoals alle scheikundigen een geheime taal te gebruiken wanneer hij over stoffen spreekt!

Voor water gebruikt hij bijvoorbeeld de naam H2O (spreek uit als haa-twee-oo). Dit komt omdat alle verschillende soorten atomen een eigen symbool krijgen:

- waterstof wordt voorgesteld door de hoofdletter H
- zuurstof wordt voorgesteld door de hoofdletter O

Het molecule water van boven bestaat uit twee atomen waterstof en één zuurstofatoom, en wordt dus afgekort tot H2O.

Hieronder zie je de voornaamste symbolen weergegeven. Meestal worden ze samen voorgesteld in de zogenaamde tabel van Mendeljev:

mendeljev

Gelukkig moet je niet alle atomen kennen als je Prof A.Toom bezoekt!
Met de volgende kom je al een heel eind:

- H: waterstof
- He: helium
- C: koolstof
- O: zuurstof
- Cl: chloor
- Fe: ijzer
- Cu: koper
- Zn: zink